Fidan: Mekke İttifakı başka ülkelere açık olacak

Hakan Fidan, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın oluşturduğu Mekke İttifakı’nın kurumsallaşmasının ardından diğer ülkelere de açılacağını söyledi.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, New York’ta Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığınca düzenlenen “100. Yıla Girerken Türkiye-ABD İlişkileri” panelinde Türkiye-ABD ilişkileri, bölgesel güvenlik ve uluslararası gelişmelere ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Panelin ardından Cumhurbaşkanlığı Güvenlik ve Dış Politikalar Kurulu Üyesi Prof. Dr. Kılıç Buğra Kanat ile katılımcıların sorularını yanıtlayan Fidan, Ankara-Washington hattındaki sorunların çözülmesi ve mevcut iş birliğinin kurumsal bir zemine taşınması gerektiğini belirtti.

Türkiye ile ABD arasındaki diplomatik ilişkilerin ikinci yüzyılına yaklaşırken iki ülke arasındaki bağların krizlere ve uluslararası sistemdeki değişimlere rağmen sürdüğünü ifade eden Fidan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump arasındaki ilişkinin son dönemdeki olumlu ivmede etkili olduğunu söyledi. Fidan, bu siyasi atmosferin somut kazanımlara dönüştürülmesi gerektiğini kaydetti.

Ekonomi ve savunma iş birliği

İkili ticaret hacminin yaklaşık 40 milyar dolara ulaştığını hatırlatan Fidan, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ortaya koyduğu 100 milyar dolarlık hedefe ulaşılabilmesi için ticaretin önündeki engellerin kaldırılması gerektiğini dile getirdi. Bakan, özellikle ek tarifelerin ekonomik ilişkileri sınırlamaması gerektiğini vurguladı.

Savunma alanındaki kısıtlamaların iki müttefik ülke arasındaki ilişkilere uygun olmadığını belirten Fidan, devam eden sorunların çözülmesi çağrısında bulundu. ABD’nin Türkiye’nin önemli enerji tedarikçileri arasına girdiğini söyleyen Fidan, uzun vadeli anlaşmaların enerji ortaklığını güçlendirdiğini ifade etti.

Türkiye’nin bölgesel yaklaşımının hâkimiyet kurmaya ya da başka ülkelere boyun eğdirmeye dayanmadığını belirten Fidan, esas hedefin bölge ülkelerinin güvenlik, egemenlik ve toprak bütünlüğüne saygı temelinde iş birliği yapması olduğunu söyledi. Bölge devletleri arasında uzun süredir devam eden güven sorunlarına dikkati çeken Fidan, dış müdahaleler yerine bölge ülkelerinin oluşturacağı mekanizmaların daha kalıcı çözümler sağlayacağını kaydetti.

Mekke İttifakı için genişleme mesajı

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın oluşturduğu Mekke İttifakı üzerindeki çalışmaların yaklaşık 5-6 yıldır sürdüğünü belirten Fidan, bölgesel bir savunma yapısı oluşturmanın zaman aldığını söyledi. Bölgedeki ülkelerin yaşanan gelişmelerin ardından dayanışma ve ortak güvenliğin önemini daha iyi kavradığını ifade eden Fidan, ortaklarıyla birlikte bir yol haritası üzerinde çalıştıklarını bildirdi.

Fidan, Mekke İttifakı’nın kurumsal bir yapıya kavuşmasıyla birlikte bu oluşuma katılmak isteyen diğer ülkelere kapının açık tutulacağını belirtti. Yeni kurulan mekanizmanın kısa sürede sonuç üretmediği yönündeki eleştirilere de yanıt veren Fidan, NATO’nun dahi 5’inci maddeyi bugüne kadar yalnızca bir kez uyguladığını hatırlattı. Yemen’deki uzun süreli krizin yeni bir savunma ittifakının başarısını değerlendirmek için hemen ölçüt haline getirilmemesi gerektiğini söyleyen Fidan, yapının henüz başlangıç aşamasında olduğunu ifade etti.

F-35 ve CAATSA süreci

Türkiye’nin F-35 programına dönüşü ve CAATSA yaptırımlarıyla ilgili soruyu yanıtlayan Fidan, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 2025 yılında Beyaz Saray’da gerçekleştirdiği görüşmede Erdoğan ile Trump’ın konunun çözümü konusunda siyasi irade ortaya koyduğunu söyledi.

İki ülkenin savunma iş birliğinin önündeki engelleri kaldırmak için çalışmayı sürdürdüğünü belirten Fidan, süreçte atılması gereken bazı adımlar bulunduğunu kaydetti. Siyasi iradenin mevcut olmasının olumlu bir gelişme olduğunu dile getiren Bakan, çalışmaların yoğun biçimde devam ettiğini ancak sürecin beklenenden uzun sürdüğünü söyledi.

Orta Doğu, Suriye ve Ukrayna değerlendirmesi

İran savaşı, Yemen’deki çatışmalar ve İsrail’in bölgedeki politikalarının diplomatik çabaları olumsuz etkilediğini belirten Fidan, ABD’nin İsrail üzerindeki nüfuzunu bölgesel ve küresel barışa zarar veren politikaların sona erdirilmesi için daha fazla kullanmasını beklediklerini ifade etti. Gazze’nin bölgesel güvenlik ve iş birliği açısından önemli bir sınama olmaya devam ettiğini söyleyen Fidan, Türkiye’nin Trump yönetiminin krizi sona erdirmeye yönelik girişimlerini desteklediğini ve barış planındaki taahhütlerin uygulanması gerektiğini vurguladı.

Suriye ve Irak’ta devlet kurumlarının güçlendirilmesinin bölgesel istikrar bakımından önem taşıdığını dile getiren Fidan, terör örgütlerinin faaliyetlerini sürdüremeyeceği bir yapı kurulması gerektiğini söyledi. Toprak bütünlüğü korunmuş ve terörden arındırılmış bir Suriye’nin bölgesel güvenlik ile refah açısından önemli bir ilerleme olacağını belirtti.

Rusya-Ukrayna Savaşı’nın bir an önce sona ermesi gerektiğini yineleyen Fidan, Türkiye’nin başından bu yana bu yönde çaba gösterdiğini kaydetti. Savaşın giderek daha büyük bir yıkım riski taşıdığını ifade eden Fidan, Trump’ın çatışmayı durdurma yönündeki tutumunu olumlu karşıladıklarını söyledi. Ukrayna’nın toprak bütünlüğünü desteklediklerini belirten Fidan, saldırıların altyapı, enerji ve iletişim hatlarıyla ulaşım güzergâhları ve sivil yapıları hedef aldığını, gelişmelerin Karadeniz’deki deniz taşımacılığını da olumsuz etkilediğini aktardı.

Türkiye-ABD temasları sürüyor

Türkiye’nin arabuluculuk yürüttüğü başlıklarda Washington ile temasların devam ettiğini belirten Fidan, ABD Başkanı Trump’ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Danışmanı Jared Kushner ile görüşmeler yaptıklarını bildirdi. İki ülkenin Rusya-Ukrayna Savaşı, Gazze barış planı, Libya, Afrika Boynuzu ve Güney Kafkasya’daki gelişmeler konusunda eş güdüm ve istişare içinde olduğunu söyledi.

Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki barış sürecini desteklediklerini ifade eden Fidan, Karadeniz’de gerilimin tırmanmasının önlenmesi ve deniz ulaşımının güvence altına alınması gerektiğini dile getirdi. Balkanlar’da Bosna-Hersek ile Sırbistan-Kosova hattındaki sorunların derinleşmeden ele alınmasının önemine işaret eden Fidan, Türkiye-ABD ortaklığının yeni yüzyılında küresel barış ve istikrara katkı sunmayı hedeflediklerini kaydetti.