AB, Türk Tarım Ürünlerine Yönelik Denetimleri Sıkılaştırdı
AB, Türkiye’den ithal edilen tarım ürünlerine yönelik denetimlerini artırdı. Domates ve Antep fıstığı gibi ürünlerde kontrol oranları yükseldi.
Avrupa Birliği (AB), Türkiye’den ithal edilen tarım ürünlerine yönelik gıda güvenliği ve pestisit denetimlerini son bir yıl içinde önemli ölçüde sıkılaştırdı. Yeni düzenlemelerle birlikte domatesin denetim oranı %20, kuru incirin %30, kimyon ve Antep fıstığının ise %50 seviyesine çıkarıldı. Bu uygulamalar, doğrudan bir ithalat yasağı olmasa da Türk ihracatçılarının rekabet gücünü zorluyor; çünkü sınır kapılarındaki bekleme süreleri uzuyor ve ek analiz maliyetleri ortaya çıkıyor.
AB’nin risk esaslı kontrol sistemine göre, ürün gruplarındaki son durum şöyle şekillendi: Domates, pestisit kalıntıları nedeniyle ilk kez artırılmış kontrol kapsamına alındı ve sevkiyatların %20’si denetime tabi tutulmaya başladı. Antep fıstığında aflatoksin bulguları nedeniyle kontrol oranı %50’ye yükseltildi. Kuru incirde %30, kimyon tohumlarında ise doğal toksin riski sebebiyle %50 denetim oranı ve resmi sağlık sertifikası zorunluluğu devam ediyor. Öte yandan, ürün kalitesi ve uyumun artması üzerine greyfurt, artırılmış kontrol listesinden tamamen çıkarıldı.
Avrupa Komisyonu’nun yayımladığı 2025 Alert and Cooperation Network (ACN) verilerine göre, meyve ve sebze kategorisinde yapılan 1.572 bildirimin en fazla odaklandığı menşe ülke Türkiye oldu. Hızlı Alarm Sistemi (RASFF) verilerine göre Türkiye menşeli ürünler hakkında toplam 485 bildirim oluşturulurken, Komisyon bu durumun Türk ürünlerine uygulanan yüksek denetim oranlarından kaynaklandığını belirtti.
İhracatçı birliklerinin temsilcileri, gelişmeleri değerlendirirken farklı görüşler ortaya koydu. Ege Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği Başkan Yardımcısı Hayrettin Uçak, denetimlerin faydalı olduğunu ifade ederek, “Denetlesinler, sıkıntı olmaz. Eksiğimiz varsa görür, kendimize çeki düzen veririz. Kaliteli ve kalıntısız üretime büyük önem veriyoruz. Şu ana kadar AB’den geri dönen hiçbir ürünümüz olmadı, gönlümüz rahat.” dedi. EGE İKMB Kuru Meyve Sektör Kurulu Başkanı Şemsettin Bayram Özgür ise yüksek kontrol oranlarının ihracatçıyı maliyet ve operasyon açısından zorladığını belirterek, “Süreçlerin uzaması sebebiyle AB yerine alternatif pazarlara yönelim artmaya başladı.” şeklinde konuştu. İHBİR Başkanı Kazım Taycı ise, Türkiye’nin Avrupa’nın kaliteli ürün tedarik ettiği önemli ülkelerden biri olduğunu, ancak denetim kriterlerinin hakkaniyetli olmadığını düşündüklerini vurguladı.
