Temiz ve Helal Rızıkların Tüketilmesi Üzerine Önemli Uyarılar
Yüce Allah, temiz ve helal rızıkların tüketilmesi konusunda önemli uyarılarda bulunuyor.
“Size verdiğimiz rızıkların temiz ve helal olanlarından yiyin. Bu hususta sakın haddi tecavüze kalkışmayın. Yoksa gazabıma uğrarsınız. Kim gazabımı hak ederse, uçuruma yuvarlanır, mahvolur. Gerçekten ben, tevbe eden, inanan, salih amellerde bulunup da sonra doğru yola erişen kimseyi şüphesiz bağışlayıcıyım.” (Taha: 81-82)
Yüce Allah, İsrailoğullarına kendilerine bahşedilen temiz yiyecekleri tüketmeleri gerektiğini hatırlatıyor. Bu uyarı, yiyecekler konusunda aşırıya kaçmamaları için yapılmakta ve bu bağlamda “azma, azıtma” ifadeleri kullanılarak daha etkili bir şekilde vurgulanmaktadır. Çünkü bu kavramlar, onların geçmişte yaşadıkları deneyimlerle yakından ilişkilidir.
Firavun’un kısa bir süre önce yok olduğu ve tahtından düştüğü gerçeği, bu uyarının ciddiyetini pekiştirmektedir. Yüce Allah, bu mesajı, dünya nimetlerine kapılmamaları ve şımarıp gevşememeleri için çöl yolculuğuna çıkan bir topluma yöneltmektedir. Aynı zamanda, günah işleyip pişman olanlar için de tövbe kapısının açık olduğunu belirtmektedir.
“Kuşku yok ki, ben tövbe edip iman edenlere, iyi ameller işleyip doğru yoldan ayrılmayanlara karşı affediciyim.”
Tövbe, yalnızca sözde kalmamalı, kalpten gelen bir kararlılık olmalıdır. Bu kararlılık, imanda ve salih amellerde gerçeklik kazanır. Kötülükten vazgeçme eylemi gerçekleştiğinde ve bu kararlılık günlük davranışlarla desteklendiğinde, insan doğru yola yönelmiş olur.
Bağışlanma için dört şart öne sürülmektedir: Tövbe, iman, salih amel ve hidayet. Tövbe, isyan ve itaatsizlikten kaçınmayı; iman, Allah’a ve ahiret gününe samimiyetle inanmayı; salih amel, Allah’ın emirlerine uygun davranmayı; hidayet ise doğru yolu kararlılıkla takip etmeyi gerektirir.
Râzî, ayetteki “temiz olanlardan yiyin” ifadesini iki açıdan ele alır: Biyolojik ve şer’î olarak helal olan gıdaların tüketilmesi ve rızkın meşru yollarla elde edilmesi. Ayrıca, “azgınlık etmeyin” ifadesini nankörlük ve harama yönelmek olarak yorumlamaktadır. Rızkı veren Allah’ı unutarak, kendi çabasıyla kazandığını düşünen kişi, azgınlığa düşer.
Rızkın israf edilmesi veya başkalarının haklarına tecavüz edilmesi, gazabı davet eden bir haddi aşma eylemi olarak görülmektedir. Râzî, Allah’ın gazabını insanlardaki öfke duygusuyla karıştırmamak gerektiğini vurgular; burada gazap, cezalandırma niyetini ifade eder.
TEFSİRİ KEBİR
