Aynı Mahallede Fark: Market Etiketlerindeki Uçurum
Marketler arasındaki fiyat farkları %60’a kadar çıkarken, vatandaşlar bu duruma tepki gösteriyor.
Yüksek enflasyon ortamında, tüketicilerin ürünlerin gerçek değerine dair algıları zayıflarken, bazı işletmeler bu durumu fırsata çevirerek etiketlerde büyük fiyat farklılıkları yaratmaya devam ediyor. Aynı şehirde, hatta aynı mahallede bulunan zincir marketler arasında, taze sebze ve meyve fiyatlarındaki fark %100’e kadar ulaşırken, kapalı ambalajlı gıda ürünlerinde bu oran %60’ı aşıyor. Uzmanlar, bu durumun nakliye ve işçilik maliyetleriyle açıklanamayacağını, bunun doğrudan ‘Açgözlülük Enflasyonu’ (Greedflation) kaynaklı olduğunu belirtiyor.
Ankara’daki marketlerde yapılan saha incelemeleri, fiyat farklarının boyutunu gözler önüne serdi. Örneğin, Beytepe’deki bir markette pembe domatesin kilosu 99,95 TL, soğan 69,95 TL ve patates 49,95 TL’den satılırken, aynı şehrin Gimat bölgesindeki başka bir markette pembe domates 49,99 TL, soğan 45,99 TL ve patates 35,99 TL’den satılıyor. Bu durum, sadece sebzelerde değil, ambalajlı gıda ürünlerinde de kendini gösteriyor.
Örneğin, 2 litre ayçiçek yağının en ucuz fiyatı 209,99 TL iken, başka bir markette bu ürün 300 TL’ye satılıyor. 830 gramlık salçanın fiyatı bir markette 49,50 TL, diğerinde ise 79,90 TL olarak belirlenmiş. Ayrıca, 1 kilogram baldo pirinçte de fiyat farkı dikkat çekiyor; en uygun reyonda 95 TL olan pirinç, diğer bir markette 118,99 TL’den satılıyor.
Market sektörü temsilcileri, bu fiyat farklılıklarını açıklamak için çeşitli argümanlar öne sürüyor. Bir zincir market şube müdürü, mağaza kiralarının, soğutma ve dekorasyon maliyetlerinin semtten semte değiştiğini belirterek, üst gelir grubunun yaşadığı bölgelerde fiyat esnekliğinin düşük olduğunu ve sabit giderleri karşılamak için kâr marjlarının artırıldığını ifade etti. Ayrıca, bazı rakip marketlerin zararına kampanyalar yaparak fiyat farklarını açtığını iddia etti.
Ticaret Bakanlığı ise, fırsatçılığın önüne geçmek amacıyla HFA (Haksız Fiyat Artışı) Mobil Uygulaması’nı devreye aldı. Bu uygulama sayesinde vatandaşlar, e-Devlet şifreleriyle giriş yaparak şüpheli gördükleri etiketlerin fotoğraflarını ve konum bilgilerini sisteme yükleyerek şikayette bulunabiliyor. Ayrıca, Alo 175 Tüketici Danışma Hattı üzerinden de anlık bildirim yapılabiliyor. Tüketici dernekleri, fahiş fiyatlı ürünlerin rafta bırakılarak en büyük cezanın verilmesi gerektiğini hatırlatıyor.
