Eş İçin Aile Yardımı Ödeneği Ücretsiz İzin Döneminde Alınabilir mi?
Eş için aile yardımı ödeneği, ücretsiz izin döneminde nasıl alınabilir? Yasal düzenlemeler ve mahkeme kararları ışığında detaylar.
Aile yardım ödeneğinin verilmesi sürecinde süre şartı uygulamasının yasal bir dayanağı bulunmamaktadır. Bu bağlamda, başvuru tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte ödeneğin verilmesi gerekmektedir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 202. maddesi, evli devlet memurlarına aile yardımı ödeneği verilmesini öngörmektedir. Bu yardım, memurun menfaat karşılığı çalışmayan veya sosyal güvenlik kuruluşundan aylık almayan eşine yönelik olarak 1500 gösterge rakamı ile hesaplanan bir miktar üzerinden ödenmektedir. Çocuklar için ise her biri için 250 gösterge rakamı ile hesaplanmaktadır. Eğer eşlerden birinin aldığı aile yardımı daha düşükse, yalnızca aradaki fark ödenmektedir.
Aile yardımı ödeneği, Devlet memurlarına her ay maaşlarıyla birlikte ödenmektedir. Eş için ödenen aile yardımı ödeneğine hak kazanma, evlilik tarihini takip eden ay başından itibaren başlamaktadır. Çocuk için ödenen yardıma ise doğum tarihini izleyen ay başından itibaren hak kazanılmaktadır.
Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği, kamu idarelerinde mali işlemlerin gerçekleştirilmesi ve muhasebeleştirilmesi amacıyla belirli belgelerin kullanılmasını şart koşmaktadır. Sosyal yardımlar kapsamında, kamu personeline yapılacak ödemelerde çeşitli belgeler istenmektedir. Örneğin, evlenme yardımı için aile yardımı bildirimi gerekmektedir.
Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2024 ve 2025 Yıllarını Kapsayan 7. Dönem Toplu Sözleşme, aile yardımı ödeneğinden geriye dönük yararlanma ile ilgili düzenlemeler içermektedir. Bu düzenlemeye göre, aile yardımı ödeneğinden yararlanabilecek eş ve çocuk durumundaki değişikliklerin bildirilmesi halinde, ilgili mevzuat çerçevesinde aile yardımı ödeneği verilecektir. Ancak, bu ödeneğin geriye dönük olarak 01.10.2023 tarihinden öncesine taşmaması şartı bulunmaktadır.
657 sayılı Kanun’un 204. maddesi, eş için ödenen aile yardımı ödeneğinin evlenme olayına, çocuk için ödenen yardımın ise doğum olayına bağlı olduğunu belirtmektedir. Bu ödeneğin kazanılması, evlenme veya doğum olayının gerçekleştiği tarihten itibaren başlamakta ve memurun eşi menfaat karşılığı çalışmıyorsa bu yardımdan yararlanabilmektedir. Anayasa Mahkemesi, hukuk devletinin belirlilik ilkesine vurgu yaparak, yasal düzenlemelerin net ve anlaşılır olması gerektiğini ifade etmiştir.
Geriye dönük aile yardımı ödeneği talep edilmesinin önünde bir engel bulunmadığı, Sayıştay’ın kararlarıyla da desteklenmektedir. Sonuç olarak, aile yardımı ödeneğinin geriye dönük verilmemesi işlemi hukuka aykırıdır. Eşinin ücretsiz izinde bulunduğu dönemde, aile yardımı ödeneğinin başvuru tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte ödenmesi gerekmektedir.
Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından verilen tavsiye kararının, benzer durumda olan tüm kamu çalışanları için de uygulanması gerektiği, adalet ve hakkaniyet ilkelerine uygun olacağı değerlendirilmiştir. Ayrıca, aile yardımı ödeneğinin usul ve esaslarındaki belirsizliklerin tekrar gözden geçirilmesi gerektiği de ifade edilmektedir.
