İran’daki Ekonomik Kriz Protestoları Şiddetini Artırıyor

İran’daki Ekonomik Kriz Protestoları Şiddetini Artırıyor

İran’ın batısındaki Khorramabad kentinde, ekonomik zorlukların artmasıyla başlayan ve rejim karşıtı sloganların öne çıktığı protestolar, Devrim Muhafızları ve Basij milisleri tarafından gerçek mermi kullanılarak bastırılmaya çalışıldı. Sosyal medyada yayılan görüntülerde, güvenlik güçlerinin silahsız göstericilere ve dükkanlara ateş açtığı görülüyor. Bu olaylar, ülke genelinde üçüncü gününe giren protestoların en şiddetli çatışmalarından biri olarak kaydedildi.

Protestolar, İran rialinin dolar karşısında tarihi düşük seviyelere inmesiyle patlak verdi. Aralık 2025’te enflasyon oranı %42,2’ye ulaşırken, gıda fiyatları %72, sağlık ürünleri ise %50 oranında zamlandı. Halkın alım gücü ciddi şekilde düştü, temel ihtiyaçların karşılanması zorlaştı ve ülke derin bir ekonomik krizle karşı karşıya kaldı. Tahran Büyük Çarşısı başta olmak üzere birçok şehirdeki tüccarlar grev yaparken, bu grevler hızla rejim karşıtı gösterilere dönüştü.

Göstericiler, ekonomik taleplerin ötesinde “Diktatöre Ölüm” gibi rejim karşıtı sloganlar atarak, İran yönetiminin ülke kaynaklarını yurt dışında vekil güçlere ve yabancı maceralara harcadığını, diğer ülkelerin iç işlerine müdahale ettiğini ve çeşitli terör örgütlerine destek verdiğini dile getiriyor. Halk, kötü yönetim, yolsuzluk ve yanlış öncelikler nedeniyle zenginliğin yurt dışına aktarıldığını, içeride ise milyonlarca İranlının yoksullaştığını vurguluyor.

Özellikle Suriye’deki Beşar Esad rejimine verilen destek, protestocuların öfkesinin temel nedenlerinden biri haline geldi. İran, Suriye iç savaşında Esad’ı destekleyerek kendi askerlerini ve Şii milisleri sahaya sürdü. Bu müdahale, binlerce masum Suriyelinin hayatını kaybetmesine ve milyonlarca Suriyelinin ülkelerini terk etmesine neden oldu. Milyonlarca mülteci yaratan bu politika, İran halkı tarafından kaynak israfı olarak değerlendiriliyor.

Ayrıca, göstericiler Türkiye’nin uluslararası alanda İran’a destek vermesine rağmen Tahran’ın PKK terör örgütüne her türlü desteği sürdürdüğünü ifade ediyor. Bu çifte standart, halkın rejime olan güvenini sarsıyor.

Devrim Muhafızları ve güvenlik güçleri, protestoları bastırmak için göz yaşartıcı gaz, cop ve zaman zaman gerçek mermi kullanıyor. Khorramabad’daki olaylarda ateş açılması sonucu yaralanmalar meydana gelirken, ölümler henüz doğrulanmadı. Ancak şiddet seviyesi oldukça yüksek. Çatışmalar, Tahran, Hamedan, İsfahan, Şiraz, Meşhed, Kermanşah gibi birçok şehirde devam ediyor. Üniversite öğrencileri de gösterilere katılarak “özgürlük” sloganları atıyor.

Hükümet, protestoları “meşru ekonomik talepler” olarak nitelendirerek diyalog çağrısı yaptı. Ancak göstericilerin öfkesi, rejimin genel politikalarına, dış müdahalelere ve iç baskılara yönelmiş durumda. Merkez Bankası Başkanı’nın istifası ve yeni atama, krizi çözmeye yetmedi. Uluslararası yaptırımlar baskıyı artırırken, halkın tepkisi öncelikle iç yönetim hatalarına odaklanmış durumda.

Bu gelişmeler, İran’da biriken hoşnutsuzluğun rejim için ciddi bir tehdit oluşturduğunu gösteriyor. Protestoların yayılması, 2022 Mahsa Amini olaylarından bu yana en büyük dalga olarak değerlendiriliyor.