Aşırı Tuz Tüketiminin Sağlığa Zararları ve Riskleri
Aşırı tuz tüketiminin hipertansiyon, mide kanseri ve daha birçok hastalığa yol açabileceği uzmanlarca vurgulanıyor.
Genellikle yalnızca tansiyonu yükseltici etkisiyle bilinen tuz, aslında çok daha ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor. Uzmanlar, fazla sodyum alımının mide kanserinden demansa, kemik erimesinden karaciğer yağlanmasına kadar pek çok bilinmeyen hastalığa zemin hazırladığını belirtiyor.
Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi İç Hastalıkları Kliniği Eğitim Görevlisi Doç. Dr. Hanife Usta Atmaca, aşırı tuz tüketiminin hipertansiyon, böbrek yetmezliği, mide kanseri ve kalp-damar hastalıkları gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini ifade etti. 11-17 Mayıs tarihleri arasında kutlanan Dünya Tuza Dikkat Haftası dolayısıyla açıklamalarda bulunan Atmaca, sodyum klorür (NaCl) olarak bilinen tuzun vücutta elektrolit işlevi gördüğünü ve sıvı dengesinin korunmasında önemli bir rol oynadığını vurguladı.
Aşırı tuz alımının vücutta su tutulmasına neden olduğunu ve bu durumun kan hacmini artırarak kan basıncının yükselmesine yol açtığını belirten Atmaca, hipertansiyonun kalp krizi, kalp yetmezliği ve inme gibi kardiyovasküler hastalıkların riskini artırdığını açıkladı. Tuzun en bilinen etkisinin hipertansiyon olduğunu kaydeden Atmaca, fazla tuzun böbreklerde hiperfiltrasyona neden olarak böbrek yetmezliğine yol açabileceğini ve bu durumun özellikle diyabet hastalarında daha ciddi riskler taşıdığını aktardı.
Uzun vadede aşırı sodyum alımının böbreklerden kalsiyum atılımını artırarak osteoporoz riskini yükseltebileceğini belirten Atmaca, aşırı tuz tüketiminin midede irritasyona ve bakteri kolonizasyonuna yol açabileceğini ifade etti. Özellikle işlenmiş gıdalarla birlikte yüksek tuz alımının mide kanseri riskini artırdığına dikkat çekti. Ayrıca, aşırı tuz alımının karaciğer yağlanması, demans ve insülin direnci gibi sağlık sorunlarına da yol açabileceği konusunda kanıtlar bulunduğunu dile getirdi.
Günlük Tuz Tüketimi Sınırı
Doç. Dr. Atmaca, Dünya Sağlık Örgütü’nün 2026 yılı hedeflerine göre, sağlıklı bir bireyin günlük tuz tüketiminin en fazla 5 gram olması gerektiğini, bu miktarın yaklaşık bir çay kaşığı dolusu tuza veya 2000 miligram sodyuma denk geldiğini belirtti. Günlük tuz ihtiyacının yüzde 75-80’inin hazır gıdalardaki gizli tuzdan kaynaklandığını ifade eden Atmaca, işlenmiş et ürünleri, hazır çorbalar, bulyonlar, turşular ve dondurulmuş gıdaların yüksek miktarda sodyum içerdiğine dikkat çekti.
Bir kase hazır çorbanın günlük tuz ihtiyacının yarısından fazlasını karşılayabileceğini vurgulayan Atmaca, bireylerin yemeklerini evde hazırlayarak tuz kullanımını azaltmalarının önerildiğini, bu şekilde eklenen tuz miktarı üzerinde kontrol sağlanabileceğini kaydetti. Zamanla damak tadının düşük tuz seviyesine uyum sağladığını belirten Atmaca, yemekleri lezzetlendirmek için alternatif baharatlar kullanmanın faydalı olabileceğini ifade etti.
Sofralarda tuzluk bulundurmamanın önemine değinen Atmaca, yemeğin tadına önce tuzsuz olarak bakılması gerektiğini önerdi. Ayrıca, paketli ürünlerde etiket okuma alışkanlığının kazanılmasının önemine vurgu yaptı. 100 gramda 1,25 gram sodyum içeren ürünlerin yüksek tuzlu kabul edildiğini belirten Atmaca, daha düşük sodyum içeren ürünlerin tercih edilmesi gerektiğini ifade etti.
Bol su tüketiminin böbreklerin fazla sodyumu atmasına yardımcı olduğunu belirten Atmaca, asıl çözümün tuz alımını azaltmak olduğunu vurguladı. Marketlerde sıklıkla görülen düşük sodyumlu tuzlar hakkında da bilgi veren Atmaca, bu ürünlerin klasik sofra tuzundaki sodyum oranının düşürülüp yerine potasyum klorür eklenerek üretildiğini açıkladı. Düşük sodyumlu tuzların yaklaşık yüzde 65-70 oranında sodyum klorür, yüzde 25-30 oranında potasyum klorür ve yüzde 10 civarında magnezyum sülfat içerdiğini belirten Atmaca, bu sayede aynı miktarda tuz kullanıldığında vücuda giren sodyum miktarının yaklaşık yüzde 30 azaldığını ve potasyum alımının arttığını ifade etti.
Hipertansiyon hastaları, kalp-damar hastalığı riski taşıyanlar ve orta yaş üzerindeki bireylerin düşük sodyumlu tuzlardan fayda görebileceğini belirten Atmaca, Dünya Sağlık Örgütü kılavuzlarının böbrek hastalığı olmayan ve potasyum atılımını engelleyen ilaç kullanmayan yetişkinlerin bu ürünleri tercih edebileceğini açıkladı. Sonuç olarak, fazla tuz tüketiminin hipertansiyon, böbrek yetmezliği, mide kanseri ve kalp-damar hastalıkları gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini vurguladı.
