İslamabad Zirvesi Öncesi ABD’den Hürmüz İçin 6 Milyar Dolarlık Taviz
ABD, Hürmüz Boğazı’nda güvenli geçiş karşılığında 6 milyar dolarlık İran fonunu serbest bırakmayı kabul etti.
Haftalar süren çatışmaların ardından, gözler Pakistan’ın başkenti İslamabad’daki müzakerelere çevrildi. Uluslararası haber ajansı Reuters, diplomatik trafiği etkileyecek önemli bir gelişmeyi duyurdu. ABD, Hürmüz Boğazı’nda güvenli geçişin sağlanması şartıyla Katar’da dondurulan 6 milyar dolarlık İran fonunu serbest bırakmayı kabul etti.
Adının açıklanmasını istemeyen üst düzey bir İranlı yetkili, Washington’un bu adımını, İslamabad’daki görüşmelerde kalıcı bir anlaşmaya varma konusundaki ciddiyetinin bir göstergesi olarak değerlendirdi. Fonların serbest bırakılması, Hürmüz Boğazı’ndaki krizin çözümünde ilk somut kazanım olarak öne çıkıyor.
Fonların Serbest Bırakılması ve Hürmüz Boğazı Güvenliği
İranlı kaynaklardan alınan bilgilere göre, dondurulan varlıkların serbest bırakılması, belirli bir ön koşula bağlı. Fonların serbest kalabilmesi için, Hürmüz Boğazı’ndan ticari gemilerin güvenli ve kayıtsız geçişinin garanti edilmesi gerekiyor. İran, bu durumu bir iyi niyet göstergesi olarak değerlendirirken, ABD’nin de İslamabad zirvesi öncesinde önemli bir ekonomik kozunu masaya sürdüğü görülüyor. Hürmüz Boğazı’ndaki ablukanın kaldırılması, müzakerelerin en kritik konusunu oluşturuyor.
6 Milyar Doların Tarihçesi: Bir Kriz Hikayesi
İran’ın Güney Kore’ye yaptığı petrol satışlarından elde edilen ve Katar bankalarında tutulan 6 milyar dolarlık fonun geçmişi, uluslararası krizlerin ve yaptırımların bir özeti niteliğinde. 2018 yılında Trump yönetiminin nükleer anlaşmadan çekilmesiyle bu fonlar Güney Kore bankalarında dondurulmuştu. Eylül 2023’te Doha arabuluculuğunda yapılan esir takası anlaşmasıyla bloke kaldırıldı ve fonlar Katar’a transfer edildi. Ancak, Ekim 2023’te işgalci İsrail’e yönelik saldırıların ardından Biden yönetimi fonları yeniden bloke etti. Şimdi ise Nisan 2026’da İslamabad Barış Zirvesi hazırlıkları kapsamında Hürmüz şartıyla blokenin kaldırılması kabul edildi.
İnsani Yardım Kısıtlaması Sürüyecek mi?
ABD’li yetkililer, daha önceki serbest bırakma süreçlerinde bu fonların yalnızca gıda, ilaç, tıbbi ekipman ve tarım ürünleri gibi insani yardımlar için kullanılabileceğini belirtmişti. Yeni anlaşmada bu denetim mekanizmasının nasıl işleyeceği henüz netlik kazanmış değil, ancak fonların ABD Hazine Bakanlığı’nın denetiminde onaylanmış satıcılar aracılığıyla harcanması bekleniyor.
