Dünyada Bir İlk: Yeni mRNA Aşısı Kanseri Önlemeyi Amaçlıyor
Oxford Üniversitesi ve Moderna’nın geliştirdiği yeni mRNA aşısı, genetik risk taşıyan bireylerde kanseri önlemeyi hedefliyor.
İngiliz bilim insanları, kanser tedavisinde devrim niteliğinde bir aşı geliştirdi. Oxford Üniversitesi ile Moderna’nın ortaklığıyla yürütülen bu projede, özellikle genetik olarak yüksek kanser riski taşıyan bireylerde bağırsak ve yumurtalık kanserinin önlenmesi amaçlanıyor. COVID-19 aşılarında başarılı olan mRNA teknolojisi, bu kez kanseri önlemek için kullanılacak ve ilk hasta uygulamalarının bu yaz başlaması planlanıyor.
Geliştirilen aşı, öncelikle “Lynch sendromu” adı verilen kalıtsal bir hastalığa sahip bireyleri korumayı hedefliyor. İngiltere’de her 300 kişiden birinde görülen bu genetik durum, DNA onarımında görevli genlerin hasar görmesinden kaynaklanıyor. Bu sendroma sahip olanların hayatları boyunca bağırsak kanserine yakalanma riski yaklaşık yüzde 80 artarken, yumurtalık, rahim, mide ve pankreas gibi diğer kanser türlerine yakalanma ihtimalleri de oldukça yüksek. Ancak bu geni taşıyan tahmini 175 bin kişiden yalnızca yüzde 5’i durumlarının farkında. Aşı, bu bireylerin vücudunda kanser hücreleri henüz oluşmadan, “kanser öncesi” evredeki anormallikleri tespit etmek üzere tasarlandı.
mRNA teknolojisiyle üretilen aşı, geleneksel aşılardan farklı bir yöntemle çalışıyor. Vücuda doğrudan zayıflatılmış virüs vermek yerine, hücrelere bağışıklık yanıtı oluşturması için genetik talimatlar iletiyor. Uzmanlar, aşının bağışıklık sistemini eğiterek adeta bir “kullanım kılavuzu” gibi hareket ettiğini belirtiyor. Bu sayede bağışıklık sistemi, Lynch sendromunun tetiklediği hücre mutasyonlarını henüz kansere dönüşmeden fark edip yok edebilecek. Aşının etkinliğini koruması için belirli aralıklarla hatırlatma dozlarının yapılması gerekebilir.
Bu yaz başlayacak ilk aşamada, hastalar üzerinde en doğru dozaj belirlenecek ve aşının güvenliği test edilecek. Çalışmanın çok merkezli ikinci aşamasının 2027 yılında genişletilmesi planlanıyor. Bilim insanları, aşının sadece Lynch sendromlu hastaları korumakla kalmayacağını, aynı zamanda daha önce kanser atlatmış bireylerin ikinci bir kansere yakalanmasını da önleyebileceğini vurguluyor. Araştırma ekibi, bu denemeden elde edilecek başarı ve bağışıklık verilerinin, gelecekte genetik bağlamı olmayan diğer yaygın kanser türlerine karşı da aşı geliştirilmesine olanak tanıyacağını ifade ediyor.
